Historische Kring Boekelo Usselo Twekkelo

Personen

Over Jaap Leewis

Over Jaap Leewis:

Jaap Leeuwis
In het kader van activiteiten door en rondom de historische kring, leek het mij aardig iets te schrijven over Jaap Leewis en zijn werkzaamheden in Boekelo,
mede in verband met de nieuwbouw op de Berke en de ontwikkeling van de nieuwe Bleekerij.
In november 1948 kwam Jaap Leewis vanuit Rotterdam naar de Stoombleekerij.
Hij werkte bij Jamin en werd in de fabriek bedrijfsarchitect. Na de oorlog moest er in de fabriek veel hersteld worden en hij tekende een nieuw ketelhuis,
het laboratorium en diverse verbouwingen. Het werk werd uitgevoerd door de firma Stokkers.
Hij woonde eerst met zijn vrouw Bep en twee kleine jongens in een bouwkeet van de aannemer Hannink op het terrein van de fabriek,
een korte tijd op de Weele en later in het pand Boekelosestraat 396, naast Bernard Scholten; beide huizen,
nu afgebroken, stonden aan de zijde van de fabriek, voor het magazijn gebouw. In die tijd werden nog drie zonen geboren.

In 1951 is Jaap voor zichzelf begonnen. Eén van zijn eerste opdrachten was de verbouwing van het Annink Pot in Beckum, de boerderij van de fam. van Andel.
In 1954 werd de door hem getekende nieuwbouw van de Sparwinkel geopend; de bouw werd uitgevoerd door de Fa. H. Leferink & Zn.
Dit aannemersbedrijf voerde trouwens de meeste opdrachten voor Leewis uit. In deze voormalige SPAR doen wij nu boodschappen bij de COOP compact!
In de 50, 60 en 70-er jaren volgden veel nieuwbouw en verbouwingen in Boekelo; o.a. aan de Kwinkelerweg 9,  waar vroeger Barneveld woonde en werkte,
aan de Beckumerstraat voor Schartman, Wevers, Grevink en Winters, de rijwielzaak.
Het Groene Kruisgebouw en Zustershuis (afgebroken) werd uitgebreid evenals het voormalige doktershuis aan de Boekelosestraat.
Voor Hotel Bad Boekelo tekende Jaap aanpassingen en veranderingen voor zowel binnen als buiten.

In 1957 kochten Jaap en Bep een stuk grond op de hoek van de Henry Dunantlaan en de Weleweg voor 9 gulden per vierkante meter!
Daar bouwde hij hun woonhuis met er achter zijn werkruimte.
Naast Weleweg 49 ontwierp hij het huis voor de familie Heinrichs, een eindje verder voor de fam. Van Leeuwen.
Voor mevr. dr. de Jong verbouwde hij de boerderij De Bats aan de Weisinkhoekweg.
Jaap Leewis is overleden in 1982. Eén van zijn laatste ontwerpen is de DELTA flat, het toentertijd hoogste gebouw van Enschede,
op de hoek van de Lipperkerkstraat en de Eschpoortstraat; de flat telt 18 verdiepingen.
Bep Leewis bleef tot 2001 in Boekelo wonen; zij was actief in het dorp en haar aquarellen van landschappen en bloemen werden alom gewaardeerd.
Zij woont nu op Het Lindenhof, op de 3e verdieping en werpt vanuit haar zitkamerraam - misschien wel dagelijks - een trotse blik op de DELTA flat,
waarvan de bovenste vier verdiepingen zichtbaar zijn.

Waarschijnlijk zijn er Boekeloërs die meer weten over de actieve periode van de fam. Leewis;
dit summiere stukje geschiedenis dient ondermeer ook om te stimuleren dat eenieder zich herinnert, vertelt en/of opschrijft wat voor ons allen,
maar speciaal voor de Historische Kring interessant is.

Auteur: Fleur ter Kuile – Van Heek, maart 2006.

Gerhard Kleine Wiecherink vertelt

Gerhard Kleine Wiecherink 1927
  Gerhard Kleine Wiecherink vertelt:
 
 Over zijn leven op de boerderij ‘t Mös en in Usselo. Hij woont met zijn vrouw Mini op de boerderij ‘t Mös aan de Haaksbergerstraat in Usselo.
 Hij wordt ook wel Gerhard van ‘t Mös of Schoolherm’s Gerhard genoemd. Hij woont er vanaf zijn 3e jaar.
 De bungalow bij ‘t Mös waar Gerhard en Mini wonen staat er nu 23 jaar.
 ‘t Mös betekent laag gelegen gronden. De boerderij had akkerland op de es en grasland rond de boerderij.
 Vroeger was het een proefboerderij en was eigendom van Gijs Lasonder. Die liep rond met een bolhoed op, en tegelijk klompen aan.
 Op de boerderij ‘t Mös was Lammers de baas, ook wel genoemd lang’n Jan-Heenik. Met behulp van de Wönners werd het werk gedaan.
 Daarna heeft zoon Gerrit Lasonder alle bezittingen geërfd. Na deze vererving heeft hij de Twentse Landbouw Organisatie opgericht, (later provinciaal de  OLM).
 Daarna is op de boerderij ‘t Mös het boeren in eigen beheer beëindigd, en werd het een proefboerderij onder leiding van een zetboer,
 tot 1930 toen Gerhard er kwam wonen met zijn ouders en opa.
 Gerrit Lasonder was landgoedeigenaar en handelaar in effecten. Uiteindelijk is hij overal af gekomen, omdat hij in de 2e wereldoorlog verkeerde politieke   keuzes heeft gemaakt,
 en ook nog een Duitse vrouw heeft getrouwd. De overheid heeft hem na de oorlog alles afgenomen. De bewoners konden de boerderijen later in de jaren  60 kopen.
 Deze verkoop werd geregeld door de rentmeester der Staatsdomeinen. Hij had in het begin 11 boerderijen, en veel grond in Driene waar nu de UT is  gevestigd, en de koepel bij de es.
 Dat was een tijdelijke woning van Lasonder toen alles in de stad verbrand was bij de stadsbrand van Enschede in 1862. Later was het zijn theehuis.
 Zijn woning stond midden in de stad tegenover Hotel De Graaf. Na de oorlog heeft mevr. Lasonder een huisje toebedeeld gekregen aan de  Bruggemorsweg.
Ze is in armoede gestorven.
Usselo begon vroeger bij de Dennenweg. Door annexatie van de gemeente Lonneker door Enschede in 1934 werd Enschede groter en
door de groei van de stad de omliggende buurtschappen kleiner.
De school in Usselo stamt uit 1766. Het huidige schoolgebouw is het 4e gebouw in deze geschiedenis.
Door uitbreiding van de stad kwamen de nieuwe woonwijken steeds dichter bij de Usselerschool, waardoor er een leegloop ontstond.
Met als gevolg dat de school te weinig leerlingen kreeg om nog te blijven bestaan op dezelfde plaats aan de Usselerschoolweg.
Toen Gerhard naar school ging (omstreeks 1934), zaten er ± 150 leerlingen op de school.
Toen de gemeente Enschede begin jaren 80 van de vorige eeuw de school wilde sluiten, kwam de hele Usselose bevolking in opstand.
Er werd een actiecomité opgericht en uiteindelijk werd door de Raad van State beslist dat de school mocht blijven bestaan.
Met hulp van STAWEL (St. Agrarisch Welzijn) omdat dit een rechtspersoon was, is dit toen gelukt. Dat was in 1985.
Toen in de nieuwe wet op het onderwijs er ook kleuteronderwijs moest plaatsvinden op een basisschool, voldeed deze school niet meer aan de eisen
en werd besloten tot verplaatsen van de school naar de kern van Usselo met nieuwbouw.
Er is in Usselo al meer dan 100 jaar een School- en Volksfeest geweest. Maar door problemen binnen dat bestuur is dat in 1993 opgeheven.
Op dat zelfde moment of iets daarna heeft een andere groep mensen uit Usselo de draad opgepakt om toch een feest voor Usselo te organiseren.
Er werd een stichting opgericht, om dit samen met de omliggende buurtkringen, de Usselerschool, en de peuterspeelzaal van de grond te krijgen wat toen ook gelukt is.
Volgens Gerhard is zon feest voor een dorp als Usselo belangrijk voor de saamhorigheid binnen de gemeenschap.
Rond 1900 was in Usselo 1 bakker (ter Horst), 3 kruideniers (Hannink, Scholten op het Richtershoes en ‘n Kremer), 2 smederijen
en 3 cafés (Hannink, Bornebroek en Bos-Mans). Bos-Mans (waar nu de Westerval is) was het danscafé en daar is in het begin ook het School- en Volksfeest gehouden.
Hier stond ook een windmolen bij, deze was van Bos-Hennik.
Bij Kerkenbruggert (fam. Leefers) was vroeger een soort herberg waar je ook paarden kon stallen en kon overnachten.
De grond waar nu de begraafplaats is heet de Hölsbroak. De gronden zijn gekocht van Kerkenbruggert (Leefers).
Over het straatje naar de begraafplaats is door Leefers toen het recht verleend om deze te gebruiken om bij de begraafplaats te komen
Deze was eigenaar van die boerderij, die toen was verpacht aan De Höls, vandaar die naam. Dit moet zijn geweest omstreeks 1905-1910.
Daarvoor was de begraafplaats achter de kerk.
De kerk in Usselo bestaat 163 jaar. De laatste dagen van de oorlog in 1945 is het eerste kerkgebouw gebombardeerd. Daarna is de huidige gebouwd.
In 1838 heeft markenrichter Gerrit Scholten de eerste aanzet gegeven tot oprichting van de kerk. De markenrichter deed rechtspraak in een marke.
Hij was een belangrijk man in die tijd.
De buurtkring Usselo bestaat nu 106 jaar en er is nog een andere instantie in Usselo de Armenstaat Usselo, voorheen de Usselermarke en die is al 657 jaar oud.
Een club die nu nog weinig activiteiten heeft maar wel met nog wat bezittingen. Voor dat de Sociale dienst bestond, voorzag deze in de taak om de sociaal minder bedeelden wat te helpen.
De Marke bezit ook grond, en verhuurt die weer. Als van die grond wat afgestaan moet worden (b.v. industrie, woningbouw of wegenaanleg) dan wordt van de opbrengst weer andere grond gekocht.

Lees meer: Gerhard Kleine Wiecherink vertelt